Formami ochrony zabytków są:
- a) uznanie za pomnik historii; odpowiedź prawidłowa
- b) utworzenie parku kulturowego; odpowiedź prawidłowa
- c) ustalenia ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. odpowiedź prawidłowa
O co pyta to pytanie
Formy ochrony zabytków to katalog zamknięty określony w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Pytanie sprawdza znajomość tych form oraz umiejętność odróżnienia ich od innych instrumentów planistycznych i decyzyjnych. Wszystkie wskazane odpowiedzi są poprawne, co potwierdza klucz urzędowy.
Omówienie odpowiedzi
Odpowiedź a) prawidłowa
uznanie za pomnik historii;
Uznanie za pomnik historii jest jedną z form ochrony zabytków wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Ta forma ma charakter uznaniowy i jest realizowana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek ministra właściwego do spraw kultury i dziedzictwa narodowego. Pomnik historii to zabytek o szczególnym znaczeniu dla dziedzictwa kulturowego Polski. Wpisanie na listę pomników historii następuje w drodze rozporządzenia Prezydenta RP.
Odpowiedź b) prawidłowa
utworzenie parku kulturowego;
Utworzenie parku kulturowego to kolejna forma ochrony zabytków wymieniona w art. 7 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Park kulturowy tworzy rada gminy w drodze uchwały, po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Celem jest ochrona krajobrazu kulturowego oraz wyeksponowanie wartości zabytkowych i krajobrazowych. Na terenie parku kulturowego mogą być wprowadzone ograniczenia i zakazy dotyczące prowadzenia działalności gospodarczej, zmiany zagospodarowania itp.
Odpowiedź c) prawidłowa
ustalenia ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Ustalenia ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego to również forma ochrony zabytków wskazana w art. 7 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Polega na uwzględnieniu w planie zagospodarowania przestrzennego odpowiednich zapisów dotyczących ochrony zabytków, np. stref ochrony konserwatorskiej, zasad kształtowania zabudowy. Jest to forma o charakterze planistycznym, która ma na celu zapewnienie ochrony zabytków w procesie planowania przestrzennego.
Podstawa prawna
Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, formami ochrony zabytków są: 1) wpis do rejestru zabytków; 2) uznanie za pomnik historii; 3) utworzenie parku kulturowego; 4) ustalenia ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy, decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego. Katalog ten jest zamknięty, co oznacza, że inne działania, np. wpisanie do gminnej ewidencji zabytków, nie stanowią formy ochrony w rozumieniu ustawy. Ustawa nie przewiduje wyjątków od tego katalogu, ale poszczególne formy mogą być stosowane łącznie lub przemiennie.
Przepis: ustawa o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, art. 7
Jak to wraca na egzaminie
To zagadnienie często pojawia się na egzaminie w formie pytań wielokrotnego wyboru, gdzie trzeba wskazać wszystkie poprawne odpowiedzi. Częstym błędem jest mylenie form ochrony z innymi instrumentami, takimi jak wpis do gminnej ewidencji zabytków, który nie jest formą ochrony. Należy pamiętać, że katalog z art. 7 jest zamknięty i nie obejmuje np. ustaleń w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy.
Zapamiętaj
- Formy ochrony zabytków wymienia art. 7 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami.
- Katalog form ochrony jest zamknięty - nie można go rozszerzać.
- Uznanie za pomnik historii, park kulturowy i ustalenia w mpzp to trzy z czterech form ochrony.
- Czwartą formą jest wpis do rejestru zabytków.
Pytanie pochodzi z arkusza państwowego egzaminu na uprawnienia zawodowe w zakresie szacowania nieruchomości, publikowanego przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii wraz z kluczem odpowiedzi.
To pytanie wracało na egzaminie 4 razy: 19 maja 2016, 4 lipca 2019, 2 grudnia 2021 i 25 czerwca 2025 r.